Herstel in Beweging
Het doel van dit onderzoek is uitzoeken of het laagdrempelig en in een vroeg stadium van de behandeling (in groepsverband) geven van psychomotorische therapie (PMT) ondersteunend kan zijn aan traumabehandeling. Daarnaast willen we in beeld krijgen hoe we het huidige behandelaanbod van PMT bij trauma landelijk beter kunnen implementeren.
uitklapper, klik om te openen
Psychotrauma komt veel voor en kan leiden tot uiteenlopende psychische problemen, zoals posttraumatische stressstoornis en depressie. Een derde van alle psychische aandoeningen heeft een trauma achtergrond. Deze problemen gaan meestal samen met lichamelijke klachten, zoals bijvoorbeeld prikkelbaarheid, pijn en energieverlies, die leiden tot verlies van kwaliteit van leven en gevolgschade zoals sociale isolatie en uitval van werk. Het is daarom opmerkelijk dat een bewezen effectieve therapie voor dergelijke problemen; psychomotorische therapie (PMT) ondanks de effectiviteit, kostenefficiëntie en minimale bijwerkingen vaak niet of pas laat in het behandeltraject aangeboden wordt.
Dit project, gesubsidieerd door ZonMw, is gericht op het vroegtijdig toepassen van PMT. We gaan hierbij uit van de landelijke norm die de landelijke beroepsvereniging, de Nederlandse Vereniging voor Psychomotorische Therapie (NVPMT) heeft opgesteld. Deze therapievorm is gebaseerd op het idee dat geest en lichaam met elkaar verbonden zijn en dat veranderingen in het lichaam effect kunnen hebben op de geest, en omgekeerd. In een sessie voor psychomotorische therapie kan de therapeut verschillende technieken en activiteiten gebruiken, waaronder lichaamsbewustzijnsoefeningen, ontspanningstechnieken, spelvormen en bewegingsexpressie. Door een laagdrempelig, groepsgewijs aanbod, vroeg in het traject van behandeling, kan eerder verlichting van de klachten worden geboden, gevolgschade worden voorkomen, en verdere behandeling worden ondersteund.
Bij Herstel in Beweging wordt gebruik gemaakt van het PMT-protocol ‘Beweging in Trauma’ van Mia Scheffers en collega’s. Dit is een 12-wekelijks protocol dat in groepsvorm wordt gegeven.
Deelname - gesloten uitklapper, klik om te openen
Binnen dit onderzoek werken we samen met verschillende gespecialiseerde GGZ-instellingen: Altrecht, TOPP-zorg, Dimence en MoleMann. Op elke deelnemende locatie wordt in maximaal drie rondes PMT groepsbehandeling aangeboden. Deelname is in het kader van zorg, maar toestemming wordt gevraagd om voor en na de groepsbehandeling data te verzamelen en deze data te analyseren.
De laatste ronde PMT groepsbehandeling is in september 2025 van start gegaan. Het is dus niet meer mogelijk om mee te doen aan de PMT groepsbehandeling binnen dit onderzoek.
Nationale implementatie
Uiteindelijk is het doel van het project om PMT nationaal meer bekendheid te geven en dan specifiek het protocol Beweging in Trauma. Hiervoor hebben wij al een aantal stappen ondernomen:
- Op 28 maart 2024 bij het programma Focus van de NTR waren hoofdonderzoeker Marco Boks en PMT-er Ike Niezing te zien. Zij gingen dieper in op de lichamelijke effecten van trauma en hoe PMT daar een belangrijke rol in kan spelen.
- In juni 2025 heeft het onderzoeksteam een podcast opgenomen met Psychosenet waarin ze in gesprek zijn gaan met psychiater Jim van Os. Deze aflevering is terug te luisteren via de volgende link.
- In juli 2025 is een essay in Flow magazine verschenen waarin Tatjana Almuli schrijft over haar ervaring met een holistische aanpak binnen haar traumabehandeling. Ike Niezing vertelt hierin ook kort over Herstel in Beweging en PMT.
Verder gaan we nog aan de slag met het volgende:
- In 2026 gaat het onderzoeksteam nogmaals in gesprek met Jim van Os om de onderzoeksresultaten te bespreken.
- In 2026 gaat het onderzoeksteam aan de slag met de verzamelde data door middel van het schrijven van (wetenschappelijke) artikelen.
- Gedurende het project heeft het onderzoeksteam, met behulp van ervaringsdeskundigen, een deelnemersmap ontwikkeld bij het bestaande protocol Beweging in Trauma. Deze zal in 2026 openbaar gemaakt worden zodat deze beschikbaar is voor iedereen.
- In 2026 gaat het onderzoeksteam een aanbevelingsbrief schrijven waarin ervaringen en tips gedeeld worden om het implementeren van Beweging in Trauma binnen gespecialiseerde GGZ-instellingen gemakkelijker te maken.
Het onderzoeksteam hoort graag van u als u tips of input heeft voor de nationale implementatie.
Onderzoeksteam uitklapper, klik om te openen
Bij deze studie zijn vanuit het UMC Utrecht de volgende onderzoekers en behandelaren betrokken:
- Dr. Marco Boks, psychiater
- Ike Niezing, psychomotorisch therapeut en studiecoördinator
- Mark Nouwt, psychomotorisch therapeut
- Iris Kremer, psychomotorisch therapeut
- Alexandra Top, onderzoeksassistent
Daarnaast zijn er bij dit project externe partijen betrokken van de volgende organisaties:
- Altrecht
- Dimence
- Hogeschool Utrecht
- MoleMann
- TOPP-zorg
- Trauma en Transitie
- Vrije Universiteit Amsterdam
Bij Herstel in Beweging zijn ook ervaringsdeskundigen betrokken bij alle onderzoeksprocessen. Deze input zorgt ervoor dat de verbinding met de doelgroep behouden blijft.
Contact uitklapper, klik om te openen
Heeft u vragen over dit onderzoek of input voor de nationale implementatie? Dan kunt u contact opnemen met Alexandra Top, onderzoeksassistent bij Herstel in Beweging, a.top-4@umcutrecht.nl.