Functionele MRI (fMRI)

In deze folder vindt u informatie over het (pre-operatieve) functionele MRI (fMRI) onderzoek in het UMC Utrecht.

De medewerker die de fMRI-scan uitvoert, geeft u tijdens het onderzoek uitleg. De onderzoeksmethode maakt gebruik van magnetische velden en is pijnloos.

Duur

Het onderzoek duurt ongeveer 1 uur en 30 minuten. De eerste 30 minuten van de afspraak oefent u de opdrachten die u in de MRI-scanner zult doen. Daarna is de fMRI-scan die 1 uur duurt.

Doel

Bij een fMRI-scan worden speciale hersenfoto’s gemaakt met behulp van een MRI-scanner in het ziekenhuis. Met een MRI-scanner kunnen foto’s (scans) worden gemaakt om de vorm (structuur) van de hersenen in beeld te krijgen. Bij een fMRI-scan wordt de scanner echter gebruikt om te achterhalen waar verschillende functies (bijvoorbeeld woorden bedenken of handbeweging aansturen) zich in de hersenen bevinden. Deze informatie kan voor verschillende doelen worden gebruikt, zoals het plannen van een hersenoperatie. Een voorbeeld van een veel voorkomend doel: bepalen in welke hersenhelft het taalcentrum zit.

Hoe gaat dit in zijn werk?

Terwijl u in de MRI-scanner ligt, voert u bepaalde opdrachten uit. Tegelijkertijd worden hersenscans gemaakt. Achteraf kan worden uitgerekend welke hersengebieden meer actief waren op het moment dat u de opdracht uitvoerde dan op het moment dat u niets hoefde te doen.

Is het veilig?

Een fMRI-scan wordt gemaakt met een gewone MRI-scanner die u misschien al eens in het ziekenhuis heeft gezien. De MRI-scanner gebruikt geen röntgenstralen, maar magnetische velden. Het fMRI-onderzoek is niet schadelijk en doet geen pijn.

Omdat de MRI-scanner met magnetische velden werkt, is het meestal niet mogelijk in de scanner te liggen als u een metalen of elektronisch implantaat heeft, zoals een pacemaker. Als u een implantaat heeft, overleg dan altijd eerst met uw behandelend arts. Wanneer iemand zwanger is, wordt alleen fMRI-onderzoek verricht als dit niet anders kan. Waarschijnlijk hebben deze scans geen negatieve invloed op de zwangerschap, maar dit is niet met volledige zekerheid bekend.

Soorten opdrachten

Veel verschillende hersenfuncties kunnen worden getest met een fMRI-onderzoek. Welke opdrachten u zult uitvoeren bij de fMRI-scan, wordt bepaald door uw behandelend arts. Enkele van de meest voorkomende opdrachten zijn:

• Taal: het bedenken van woorden of zinnen
• Motoriek (bewegen): het bewegen van bijvoorbeeld de hand, voet of tong
• Sensorisch (voelen): het voelen van aanraken (bijvoorbeeld het kwasten van de hand of voet)
• Kijken: het kijken naar plaatjes
• Geheugen: het onthouden van plaatjes, letters of getallen
• Rekenen: het maken van sommen

Telefoongesprek

Een medewerker van het UMC Utrecht belt u om de fMRI-afspraak met u in te plannen. De medewerker stelt u vragen om te achterhalen of u in de MRI-scanner mag. Als u metalen in of aan het lichaam heeft, kan dat een risico zijn. Zit u in een rolstoel en/of kunt u niet lezen zonder uw bril? De onderzoekers kunnen een speciale rolstoel en/of een speciale bril gebruiken die wel in de scannerruimte mag. Graag wil de medewerker dit al vóór de fMRI-afspraak weten, zodat de medewerkers hierop voorbereid zijn. Sommige mensen vinden het vervelend om lang in de tunnel van de MRI-scanner te liggen. Als u last heeft van angst voor nauwe ruimtes (claustrofobie), overleg dan vooraf met uw behandelend arts.

Voorbereiding uitklapper, klik om te openen

Vóór de scan (30 minuten)

• Er wordt een korte vragenlijst (MRI-voorwaarden) afgenomen om te achterhalen of u in de MRI-scanner mag. Hierbij wordt onder andere gevraagd of u metalen in het lichaam heeft. 
• Als u wilt kunt u een begeleider meenemen op de dag van het scannen. Hij/zij kan meestal niet mee in de MRI-ruimte. Uitzonderingen zijn bijvoorbeeld scans met een jong kind. Als de begeleider (bijv. de ouder van een jong kind) mee mag in de scannerruimte, dan zal ook diegene de korte vragenlijst met MRI-voorwaarden invullen.
• De onderzoekers raden u aan om 2 uur vóór de scan geen koffie of frisdrank te drinken en niet te eten omdat dit de uitslag van het onderzoek kan beïnvloeden.
• Voor vrouwen: als u niet zeker weet of u zwanger bent, overleg dan met uw behandelend arts of de medewerker die de scan met u maakt.
• In de fMRI-scan zult u opdrachten uitvoeren. Deze opdrachten worden met u geoefend in het UMC Utrecht. Dit gebeurt soms op een aparte dag, maar meestal op de dag zelf (direct vóór de scan). 
• Bij de scanner is een kleedkamer waar u zich kunt omkleden. U moet kleding met metalen onderdelen (rits, knopen) uitdoen. Er wordt een metaalvrije broek aangeboden. Denk zelf aan een shirt of trui zonder metalen (rits, knoop, ringetje). Indien nodig kan een metaalvrije blouse worden aangeboden.
• U wordt verzocht uw sieraden af te doen, uw broekzakken te legen en oogmake-up te verwijderen vóór de scan. 

Bij de kleedkamer is een toilet. Houd er rekening mee dat de scan 1 uur duurt en dat het beter is de scan niet te onderbreken voor toiletbezoek. 

Tijdens het onderzoek uitklapper, klik om te openen

De fMRI-scan (60 minuten)

• Tijdens het onderzoek ligt u op een tafel die gedeeltelijk in een soort tunnel (diameter 60 cm) wordt geschoven. Tijdens het maken van de scans maakt de scanner harde geluiden. U krijgt daarom oordopjes in en een koptelefoon op.
• Het is belangrijk dat u zo ontspannen mogelijk blijft liggen tijdens de scan. Als u te veel beweegt mislukt de opname. Daarom vragen we u tijdens de gehele scan stil te blijven liggen. U kunt de hersenfoto’s (scans) vergelijken met foto’s met een camera: die foto’s zijn wazig (mislukt) wanneer u op de foto bewoog. Ook het vaststellen waar de functies in uw hersenen zitten kan alleen als u goed blijft stil liggen tijdens de gehele scan (1 uur).
• Tijdens de scan kunt u niet met de medewerkers praten, behalve wanneer er iets aan u wordt gevraagd. U kunt dan praten met de medewerker via een microfoon.
• Terwijl u in de scanner ligt kijkt u via een spiegel naar een scherm achter u. Tijdens het maken van hersenfoto’s voor de structuur kan de medewerker een video naar keuze aanzetten. Tijdens het maken van de hersenfoto’s voor het in kaart brengen van functies ziet u op dit scherm letters of plaatjes afgebeeld van de opdrachten die u zult doen. Dit wordt bij het oefenen van de opdrachten uitgelegd. Ook zal de medewerker vóór elke opdracht tegen u zeggen welke opdracht u gaat doen.
• De duur van de scan hangt af van het aantal opdrachten dat moeten worden gedaan. Meestal duurt het scannen 60 minuten.

Na het onderzoek uitklapper, klik om te openen

• Na het scannen kunt u zich weer omkleden. Het onderzoek is dan klaar.
• Het verwerken van de scan duurt ongeveer 14 dagen. U krijgt de uitslag van uw behandelend arts. Indien uw fMRI-scan gemaakt is als voorbereiding op een operatie, dan krijgt u soms geen aparte uitslag. De informatie is dan bedoeld als een hulpmiddel bij de planning van de operatie.

Vragen of opmerkingen?

Als u (voor of na de scan) nog vragen, opmerkingen of klachten heeft, overleg dan met uw behandelend arts.

Contact uitklapper, klik om te openen