UMC Utrecht behandelt fistel na slokdarmoperatie met nieuwe celtherapie
Het UMC Utrecht heeft als eerste in Nederland – en als een van de eersten ter wereld – een nieuwe behandeling uitgevoerd voor patiënten die na een slokdarmoperatie vanwege kanker een hardnekkige fistel naar de luchtwegen ontwikkelen. De innovatieve ingreep biedt uitkomst voor patiënten die niet fit genoeg zijn voor een zware hersteloperatie, maar wel ernstige klachten hebben zoals longontstekingen, ademhalingsproblemen en moeite met eten.
De behandeling is bedoeld voor patiënten die na verwijdering van de slokdarm een buismaagreconstructie hebben gekregen vanwege kanker. Bij een deel van deze patiënten ontstaat er door het niet goed genezen van de aansluiting tussen de slokdarm en de maag een ongewenste verbinding tussen de luchtweg en de nieuwe slokdarm, een fistel. Dat leidt vaak tot chronische longontsteking met langdurige ziekenhuisopnames en tot nu toe waren de behandelopties beperkt.
De operatie
Tijdens de operatie wordt eerst vetweefsel afgenomen via liposuctie. Dit weefsel wordt direct tijdens dezelfde ingreep bewerkt, waarbij een specifieke celpopulatie wordt geïsoleerd: de stromale vasculaire fractie (SVF).
Deze bevat regeneratieve cellen die het lichaam helpen bij wondgenezing en herstel. De techniek om deze cellen snel te isoleren werd ontwikkeld door de afdeling plastische chirurgie van het UMC Utrecht, academisch ziekenhuis. De SVF wordt vervolgens gemengd met platelet-rich plasma (PRP), afkomstig uit het bloed van de patiënt zelf. “Deze bloedplaatjes bevatten stoffen die het genezingsproces versterken”, legt plastisch chirurg Joris van Dongen uit.
Daarna spoort de maag-, darm-, leverarts (MDL-arts) via een scopie de fistel op en reinigt deze volledig, waardoor een ‘nieuwe’ wond ontstaat. In de fistelwand wordt vervolgens het mengsel van SVF en PRP geïnjecteerd, waarna de fistel wordt gesloten via de gastroscoop met endoscopische hechtingen die via kleine tacks worden vastgemaakt. “Het mooie is dat de behandeling in één procedure kan worden uitgevoerd. Er is geen langdurige celkweek of externe verwerking in een laboratorium nodig”, vult maag-darmchirurg Richard van Hillegersberg aan. “Dit maakt de behandeling direct uitvoerbaar en geschikt voor de praktijk.”
Multidisciplinair
De kracht van de aanpak ligt in de samenwerking tussen verschillende disciplines: MDL-artsen, plastisch chirurgen, maag-darmchirurgen en longartsen. Roos Pouw: “Bij sommige patiënten doet de longarts mee om de MDL-arts vanuit de luchtweg te begeleiden. In dat geval wordt er een dubbele scopie uitgevoerd.”
Volgens Van Dongen is dat essentieel: “Door deze expertise te bundelen ontstaat een volledig nieuw behandelpad voor een probleem waarvoor tot nu toe nauwelijks oplossingen bestonden.”
De eerste resultaten zijn veelbelovend bij de eerste acht patiënten die op deze manier zijn behandelend in het UMC Utrecht. Een patiënt herstelt hierdoor vele malen sneller dan voorheen met een veel lagere kans op complicaties. “Een van de eerste patiënten die de behandeling onderging, lag op de intensive care en had nauwelijks vooruitzicht op verbetering. Drie weken later kon hij naar huis en hij kan nu alle dagelijkse activiteiten hervatten met een hele goede kwaliteit van leven,” aldus Pouw. “Voor dit soort patiënten kan dat het verschil betekenen tussen uitzichtloosheid en weer perspectief.”
Het UMC Utrecht verwacht dat deze celtherapie in de toekomst ook inzetbaar wordt bij fistels met andere oorzaken. “Dit is nog maar het begin,” zegt Van Hillegersberg. “We openen hiermee een compleet nieuwe weg in de behandeling van complexe fistels.”
De procedure en de eerste klinische resultaten zijn ook beschreven in een recent wetenschappelijk artikel. In dit artikel is een video opgenomen waarin stap voor stap te zien is hoe de behandeling wordt uitgevoerd. Zo wordt inzichtelijk hoe de combinatie van endoscopie en celtherapie in de praktijk werkt.
Samenwerking binnen Oncomid en RAKU
Deze behandeling is ontwikkeld binnen Oncomid: het oncologienetwerk van Midden-Nederland. Binnen Oncomid werken ziekenhuizen en ZBC's intensief met elkaar samen in expertteams. Het expertteam Slokdarm | Maag | GIST is ontstaan vanuit de samenwerking binnen het Regionaal Academisch Kankercentrum Utrecht (RAKU). Bij het RAKU werken het UMC Utrecht, Meander Medisch Centrum, St. Antonius Ziekenhuis, Diakonessenhuis, Ziekenhuis Rivierenland, Ziekenhuis Gelderse Vallei en het Beatrixziekenhuis (Rivas Zorggroep) samen aan de behandeling van buiktumoren. De kennis en ervaring van verschillende specialisten uit de regio komen hier samen in één team, waardoor de patiënt toegang krijgt tot de nieuwste inzichten en innovatieve behandelingen.