Nieuwe beeldvormingstechnieken maken het mogelijk om de hersenontwikkeling van kwetsbare baby’s gedetailleerder in beeld te brengen. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Inge van Ooijen. Met een 7 Tesla MRI-scanner kon zij belangrijke processen in de hersenen van pasgeboren baby’s meten die eerder niet zichtbaar waren. Ook laat ze zien dat 3D-echografie een veelbelovende en toegankelijke manier is om de hersenontwikkeling al tijdens de zwangerschap te volgen. Op 25 juni promoveerde Inge op dit onderwerp.
Sommige kinderen beginnen hun leven al met een achterstand, bijvoorbeeld doordat zij extreem vroeg worden geboren of doordat er complicaties optreden tijdens de zwangerschap. Inge van Ooijen, promovenda aan het UMC Utrecht, onderzocht nieuwe beeldvormingstechnieken waarmee artsen kwetsbare kinderen beter kunnen herkennen. Ze bouwde daarbij voort op eerder onderzoek waarin zij aantoonde dat de 7 Tesla MRI-scanner (7T-MRI) veilig is voor pasgeboren baby’s.
Hersenontwikkeling nauwkeuriger in beeld
Met de 7T-MRI kon Inge voor het eerst myeline meten in de hersenen van pasgeboren baby’s. Myeline vormt een isolerende laag rondom zenuwuitlopers en helpt zenuwen om signalen sneller door te geven. "Juist in de periode waarin vroeggeboorte plaatsvindt, maakt het brein grote hoeveelheden myeline aan," legt Inge uit. “Die hoeveelheden zijn daardoor nog zo klein dat een minder krachtige scanner ze nauwelijks zichtbaar kan maken.” De 7T-MRI is gevoelig genoeg om dat nu voor het eerst wel te doen.
Artsen blijven de kinderen uit het onderzoek de komende jaren volgen om te kijken hoe ze zich lichamelijk en geestelijk ontwikkelen. "Pas dan kunnen we zeggen of de hoeveelheid myeline rond de geboorte ook samenhangt met hoe een kindje zich later ontwikkelt", vertelt Inge. "En als dat zo is, kunnen we ons gaan richten op mogelijke behandelingen, zoals medicatie die de vorming van myeline ondersteunt."
Van 2D naar 3D
Hoewel de 7T-MRI veel nieuwe inzichten oplevert, is deze techniek nog niet breed beschikbaar. Daarom onderzocht Inge ook of echografie een goed alternatief kan zijn. Met een traditionele echo konden artsen tot nu toe vooral afmetingen van de hersenen meten. Met 3D-echografie is het mogelijk om hersenvolumes te berekenen. Dat geeft een completer beeld van de hersenontwikkeling, al tijdens de zwangerschap.
“Wij hebben deze techniek voor het eerst toegepast bij zwangerschappen tussen de dertig en veertig weken”, vertelt Inge. “In deze periode vindt vroeggeboorte plaats en ontstaan de eerste afwijkingen in de hersenontwikkeling van baby’s met bijvoorbeeld een hartaandoening.”
De onderzoekers vergeleken de volumemetingen uit de 3D-echo met MRI-scans die zij op dezelfde dag van dezelfde baby’s maakten. Het hersenvolume binnen de schedel bleek daarbij goed overeen te komen. “Dat is een heel mooi resultaat”, zegt Inge. “Een echo is sneller, goedkoper en veel breder beschikbaar dan een MRI-scanner. Daardoor kunnen artsen deze techniek ook buiten grote academische ziekenhuizen inzetten.”
Op weg naar zorg op maat
Onderzoekers werken inmiddels aan methoden om met 3D-echografie ook specifieke hersengebieden preciezer in beeld te brengen. “Als deze techniek zich blijft ontwikkelen zoals in de afgelopen vijf jaar, hoop ik dat de 3D-echo snel dezelfde kwaliteit haalt als MRI”, zegt Inge. “Dan kunnen we de hersenenontwikkeling van kwetsbare kinderen al tijdens de zwangerschap op een toegankelijke manier volgen.”
Voor Inge is dat uiteindelijk waar het om draait. "Hoe beter we begrijpen welke baby's risico lopen en welke zich juist goed ontwikkelen, hoe beter we de zorg kunnen afstemmen op wat een kind nodig heeft en welke vorm van beeldvorming meerwaarde heeft.” Deze gepersonaliseerde zorg bij jonge kinderen leidt vaak tot betere uitkomsten, minder bijwerkingen en meer kansen op een gezonde ontwikkeling.