Oogschade door zonsverduistering of sungazing: symptomen en veilig kijken
Kijken naar een zonsverduistering is bijzonder. Maar kijk nooit onbeschermd rechtstreeks naar de zon. Ook niet als een groot deel van de zon achter de maan zit. Fel zonlicht kan het netvlies in je oog voor altijd beschadigen. Dit heet zonne-retinopathie.
Wat is zonne-retinopathie?
Zonne-retinopathie is schade aan het netvlies door fel zonlicht. Het netvlies zit achter in je oog en zorgt ervoor dat je kunt zien.
De schade ontstaat vooral in het midden van het netvlies. Dit is het gebied waarmee je scherp ziet. Bijvoorbeeld als je leest of naar een gezicht kijkt.
Je kunt zonne-retinopathie krijgen als je rechtstreeks naar de zon kijkt zonder goede bescherming. Dat kan ook gebeuren tijdens een zonsverduistering.
Wat zijn de symptomen van oogschade door de zon?
Klachten kunnen binnen enkele uren na het kijken in de zon ontstaan. Mogelijke symptomen zijn:
- wazig zien
- een donkere of blinde vlek in het midden van je beeld
- andere vlekken in je gezichtsveld
- vervormd zien: rechte lijnen lijken bijvoorbeeld krom
- kleuren anders zien
- minder scherp zien
De klachten kunnen in één oog voorkomen, maar vaker in beide ogen.
Kan een dokter dit genezen?
Nee. Hier is niets aan te doen. Voorkom dus oog schade. Kijk nooit rechtstreeks naar de zon of een zonsverduistering.
Hoe kijk je veilig naar een zonsverduistering?
Kijk alleen rechtstreeks naar een gedeeltelijk verduisterde zon met een speciale eclipsbril die voldoet aan de internationale norm ISO 12312-2.
Een gewone zonnebril beschermt je ogen niet voldoende. Dat geldt ook voor een heel donkere zonnebril of een lasbril.
Let hierop:
- Gebruik een eclipsbril waarvan je zeker weet dat die voldoet aan ISO 12312-2. Er zijn ook nepbrillen in omloop.
- Controleer de bril voor gebruik. Gebruik hem niet als het filter beschadigd of bekrast is.
- Zet de eclipsbril op voordat je naar de zon kijkt.
- Kijk nooit met alleen een eclipsbril door een verrekijker, telescoop of cameralens. Daarvoor is een speciaal zonnefilter vóór de optiek nodig.
- Geen eclipsbril? Bekijk de verduistering dan indirect, bijvoorbeeld via projectie op een wit vel papier door een gat in een stuk karton of een vergiet. Die werken dan als ‘camera obscura’: je ziet de hap uit de zon steeds groter worden.
Veelgestelde vragen
Kan een zonnebril mijn ogen beschermen tijdens een zonsverduistering?
Nee. Een gewone zonnebril is niet geschikt om rechtstreeks naar de zon te kijken. Ook een zeer donkere zonnebril biedt onvoldoende bescherming. Gebruik alleen een speciale eclipsbril waarvan zeker is dat die voldoet aan ISO 12312-2. Er zijn ook nepbrillen in omloop.
Wat zijn symptomen van oogschade na in de zon kijken?
Je kunt wazig of minder scherp zien. Ook kun je een donkere of blinde vlek zien, vervormd zien of kleuren anders waarnemen. De klachten zitten vaak in het midden van je gezichtsveld.
Hoe snel merk je schade aan je ogen?
Dat hoeft niet meteen te zijn. Klachten van zonne-retinopathie kunnen pas enkele uren nadat je in de zon hebt gekeken duidelijk worden.
Kan oogschade door de zon herstellen?
Bij veel mensen verbetert het zicht in de weken of maanden daarna. Maar herstel is niet gegarandeerd. Een donkere of blinde plek of andere problemen met het zicht kunnen blijvend zijn.
Wat moet ik doen als ik na de zonsverduistering klachten heb?
Merk je dat je minder goed ziet, wazig ziet of een donkere of blinde plek hebt nadat je rechtstreeks naar de zon hebt gekeken? Het enige dat je kan doen is wachten. Bij veel mensen verbetert het zicht in de weken of maanden daarna. Maar herstel is niet gegarandeerd. Een donkere of blinde plek of andere problemen met het zicht kunnen blijvend zijn, er is niets aan te doen
Belangrijk: kijk nooit zonder geschikte bescherming rechtstreeks naar de zon. Tijdens een gedeeltelijke zonsverduistering blijft het zichtbare deel van de zon fel genoeg om je netvlies te beschadigen.